W Stowarzyszeniu pw. Najświętszego Serca Jezusa (1842-1848)

Za zgodą swojego brata Teodora (w tym czasie pełnił służbę wojskową), we wrześniu 1842 roku Franciszka dołączyła do rodzeństwa Marii Luizy i Maryldy Merkert, które kilka tygodni wcześniej wynajęły mieszkanie w kamienicy pod patronatem św. Piotra i Pawła przy Placu Kościelnym (jeden z ośmiu budynków zespołu domów altarystów). Do nowego miejsca zamieszkania Franciszka wniosła obraz Jezusa z Sercem Gorejącym z rodzinnego domu. Badania naukowe wykazały, że obraz pochodzi z przełomu XVII/XVIII wieku i jest namalowany na cienkim płótnie, używanym tylko na terenie Czech. Przywiózł go najprawdopodobniej jej ojciec, który zgodnie z przekazem historycznym przybył do Nysy z Czech.

Za radą spowiednika ks. Franciszka Fischera trzy mieszkanki z Placu Kościelnego połączyły swe siły z Klarą Wolff (1805-1853), która w tym czasie wystąpiła z ideą pielęgnacji chorych i opuszczonych w ich własnych mieszkaniach. Zorganizowaną działalność charytatywną w Nysie rozpoczęły 27 września 1842 roku.

W tym czasie przystąpiły do spowiedzi świętej, uczestniczyły we Mszy św., sprawowanej przez kierownika duchowego, i przyjęły Komunię Świętą. Przy skromnym ołtarzyku, urządzonym w domu altarystów, poświęciły się Najświętszemu Sercu Jezusa oraz otrzymały kapłańskie błogosławieństwo na rozpoczętą działalność charytatywną w rodzinnym mieście. Nazwano je "Szarymi Siostrami". Dnia 31 lipca 1844 roku członkinie prywatnego stowarzyszenia, w tym również Franciszka, własnoręcznym podpisem zobowiązały się do przestrzegania statutów i porządku dziennego "Stowarzyszenia pw. Najświętszego Serca Jezusa dla pielęgnacji opuszczonych chorych".

W 1844 roku Franciszka, a pośrednio i wszystkie Szare Siostry, stały się ofiarą oszczerczego doniesienia w saksońskiej gazecie. Wykorzystując zbieżność imienia i nazwiska, Franciszkę Werner posądzono o urodzenie nieślubnego dziecka. Na podstawie policyjnego dochodzenia, przeprowadzonego z nakazu ministerstwa w Berlinie, Naczelny Prezydent Śląska wiadomość tę szybko zdementował i wydał oświadczenie o bezpodstawności zarzutu. Po latach Franciszka wyznała, że to było najtrudniejsze doświadczenie, jakie ją spotkało w życiu.

27 lutego 1946 roku Franciszka wraz z Matyldą Merkert, która pełniła funkcję przełożonej, podjęły opiekę nad chorymi w szpitalu miejskim w Prudniku i ambulatoryjną pielęgnację chorych w terenie. Po zaledwie dwóch miesiącach wyczerpującej posługi, obie zaraziły się tyfusem i zostały hospitalizowane. Chorym współsiostrom z pomocą pośpieszyła Maria Luiza Merkert. Matylda zmarła 8 maja 1846 roku.

Około 20 maja 1946 roku Franciszka została zwolniona ze szpitala i wraz z Marią powróciła do Nysy. Pod koniec listopada 1946 roku, na polecenie duchowieństwa, dwie najstarsze członkinie stowarzyszenia, Klara i Maria, wyjechały do Pragi, gdzie 24 grudnia 1946 roku zostały przyjęte do nowicjatu sióstr boromeuszek.

Od grudnia 1846 roku do 27 lutego 1949 roku za nyską wspólnotę Szarych Sióstr była odpowiedzialna Franciszka Werner. W dniu 11 października 1847 roku Szare Siostry odwiedził bp Melchior Diepenbrock, który w tym czasie udzielał sakramentu bierzmowania w Nysie. Biskup wrocławski modlił się w kaplicy sióstr, zaś słowami: "Wszystko, co uczyniliście jednemu z tych braci moich najmniejszych, Mnieście uczynili", zachęcił je do dalszej ofiarnej i wiernej służby cierpiącym i udzielił pasterskiego błogosławieństwa.

za: M. Margarita Gabriela Cebula CSSE, Matka Franciszka Werner 1817-1885, Współzałożycielka i druga przełożona generalna Zgromadzenia Sióstr św. Elżbiety, Nysa 2018.